Van Maerlant tot de Beowulf en meer: De podcast Middeleeuwen

Allereerst een persoonlijke constatering: podcasts maken is leuk! Maar podcasts maken over het verleden, waarbij mijn achtergrond als historicus, muzikant en liefhebber van audioapparatuur prachtig samen lijken te komen, dat is nog veel leuker. Op die manier begon het podcastavontuur dan ook: met enkele voorzichtige mailtjes in de lente van 2023 naar vooral Leidse bekenden aan de universiteit met de vraag of ze mee wilden doen aan het experiment 'Oudheid'. Lang verhaal kort: dat experiment, die hobby, liep enorm uit de hand en leidde er dus ongeveer twee jaar later toe dat er nog een tweede podcast - 'Middeleeuwen' - aan het Nederlandse podcastlandschap werd toegevoegd.

Zo trek ik dus met een rugzak vol opnameapparatuur - de ‘mobiele studio’ - door het land om op verschillende universiteiten in werkkamers, vergaderruimtes en collegezalen podcastafleveringen op te nemen. Een proces, van de eerste mail tot het lanceren van een aflevering, waarin de gasten natuurlijk onmisbaar zijn: het is elke keer weer een enorme eer om te gast te mogen zijn bij zoveel fantastische wetenschappers die op geweldige wijze hun verhaal willen delen.

Maar hoe werkt het? In iedere aflevering nemen wetenschappers de luisteraars in ongeveer een uurtje mee in verhalen over eigen onderzoek, nieuwe inzichten en meer met betrekking tot de middeleeuwen. Dat leverde inmiddels al bijna vijftig prachtige afleveringen op over een brede waaier aan onderwerpen: van de Beowulf tot middeleeuwse stadhuizen in de Lage Landen, Jacob van Maerlant tot het Shahname. De lijst groeit en dat is ook precies de bedoeling: 'Middeleeuwen' moet echt een verzameling worden (en blijven) van interessante verhalen door wetenschappers uit Nederland en België voor een breed publiek.

Maar weet de podcast dan ook dat brede publiek te vinden? Inmiddels blijkt dat de afleveringen door veel mensen, over de hele wereld, goed beluisterd worden. Na acht maanden is er in totaal meer dan 225.000 keer naar het groeiende aanbod aan afleveringen geluisterd, gemiddeld 5000 tot 8000 keer per week. En uit reacties en diverse statistieken blijkt ook dat het luisterpubliek daadwerkelijk breed is: van leerlingen op de middelbare school tot geïnteresseerden op hoge leeftijd en alle leeftijdscategorieën daartussen.

‘Middeleeuwen’ is op die manier een platform voor luisteraars die op zoek zijn naar een groot aanbod interessante, verdiepende verhalen van wetenschappers, maar het is ook een plek waar wetenschappers hun onderzoek op toegankelijke wijze met dat publiek kunnen delen. Die rol - een brug tussen wetenschap en publiek - moet de podcast wat mij betreft ook vervullen.

Leidse mediëvisten in 'Middeleeuwen'

In de podcast kwamen sinds 28 april 2025 inmiddels meerdere Leidse mediëvisten voorbij. Sterker nog: de reeks begon met een aflevering over de Beowulf met dr. Thijs Porck, een aflevering die vroeg in 2026 bijna 12.000 keer beluisterd is en fijne reacties van luisteraars opleverde.

Inmiddels waren er zeven Leidse sprekers, waaronder één duo, te gast in de podcast. Maar wie waren dat? Hier volgt een overzicht, waaruit ook de enorme diversiteit in ‘aanbod’ blijkt:

• Dr. Thijs Porck - De Beowulf: een episch heldendicht uit de vroege Middeleeuwen
• Dr. Thijs Porck - (BONUS) Van Beowulf tot Bilbo: het Nachleben van de Beowulf

• Prof. dr. Petra Sijpesteijn - Land, ruimte, macht: het vroeg-Islamtische Rijk (1/2)
• Prof. dr. Petra Sijpesteijn - Land, ruimte, macht: landschap vol verhalen (2/2)

• Dr. Ivo Wolsing - De kruistochten (1/2)
• Dr. Ivo Wolsing - De kruistochten (2/2)

• Dr. Anna Dlabačová en dr. Lieke Smits - Boek en gebed: de getijden in het Middelnederlands
• Dr. Anna Dlabačová en dr. Lieke Smits - (BONUS) Getijdenboeken in beeld

• Simon van der Straten - (Zomerspecial) - Onderzoek naar gezondheid en gezondheidszorg bij Vikingen

• Dr. Bram Caers - Jacob van Maerlant: de vader van de Nederlandse literatuur
• Dr. Bram Caers - (BONUS) De schaduw van de ster: de nawerking van Jacob van Maerlant

• Prof. dr. Gabrielle van den Berg - Het Shahname: Boek der Koningen (1/2)
• Prof. dr. Gabrielle van den Berg - Het Shahname: leven na Ferdowsi (2/2)

• Dr. Thijs Porck - De zoektocht naar het verloren handschrift van een Engelse prinses
  

Middeleeuwen Café

Naast het maken van wekelijkse afleveringen gaat de podcast op maandag 2 februari ook 'live': in Cultuur Café Leidse Lente in Leiden staat die avond vanaf 20.30 uur de eerste editie van Middeleeuwen Café op het programma. Wereldwijd duiken er steeds meer podcasts op in theaters, op festivals en bij een keur aan bijzondere gelegenheden. Met die trend gaat 'Middeleeuwen' nu dus mee: dr. Janna Coomans van de Universiteit Utrecht, winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2025 met haar boek Dievenland. Overleven in de middeleeuwen, komt die avond langs in Leiden om uitgebreid in gesprek te gaan over de Zwarte Dood. Het biedt de aanwezigen de kans om het gesprek te beluisteren, maar ook om zelf na afloop vragen te stellen aan Janna.

Een podcastopname mét publiek dus en wellicht de start van een nieuwe traditie in Leiden? Wie weet! Heb je ideeën of suggesties voor ‘Middeleeuwen Café’ in de toekomst of voor een ‘reguliere’ aflevering van de podcast? Zou je zelf een keer in de podcast te gast willen zijn om over huidig, eerder of toekomstig onderzoek te praten? Laat dan vooral van je horen: mail gerust naar info@eppingproductions.nl.